HILVERSUM – Raadslid Hein Jaarsma is zelf ooit lid geworden van D66 omdat hij voor de radicale democratisering van de maatschappij was. Iedere stem telt en ieder mens telt mee. Wat is politiek uit het oogpunt van Jaarsma?

 De laatste jaren neemt het aantal leden van politieke partijen alleen maar af. Waarom denkt u dat mensen minder betrokken zijn bij de politiek?
“Politieke partijen zijn een beetje leeggelopen de laatste jaren, maar D66 is juist gegroeid. Dit heeft te maken met gestage electorale groei van de afgelopen tien jaar. Je ziet dat wanneer een maatschappij zich individualiseert, mensen zich veel minder binden aan iets formeels.”

Er zijn steeds meer zwevende kiezers, die dus niet lid zijn van een partij. Heeft u de verwachting dat dit ook bij D66 zal gaan afnemen?
“Ik denk dat het ledenaantal van D66 meer een functie is van de populariteit van de partij. Tegelijkertijd zijn er in Nederland veel mensen die politiek geïnteresseerd zijn en van zichzelf vinden dat zij daar iets mee moeten. Maar er is weinig dat mensen bindt aan zo’n partij. Politieke partijen zijn er om deelname aan het politieke bestuur mogelijk te maken, er is weinig gezelligheid. Ik denk dat de doorstroom zo’n 15% is van wat er jaarlijks uitstroomt en weer nieuw instroomt.”

D66 begon vroeger met het standpunt voor een referendum. Wat vindt u ervan dat de uitslag van het Oekraïne referendum genegeerd wordt?
“D66 heeft als geen andere partij campagne gevoerd vóór het tekenen van het verdrag. Het is eigenlijk een schande dat de VVD en PvdA, die volledig achter het tekenen stonden, amper een poot hebben uitgestoken bij het referendum. Dit is wel een volstrekt ongeschikt onderwerp voor een referendum. We hebben in een internationale context onder andere de positie van Nederland in een handelsakkoord onderhandeld en in het referendum wordt gedaan alsof dat de vrije keus van Nederland was. We zijn snel geneigd te vergeten wat voor goeds Europa ons brengt omdat we boos zijn over een klein onderdeeltje. Dat is een bizarre situatie, zo zit de wereld niet in elkaar, mocht je willen.”

 Zou dit een reden kunnen zijn dat mensen zich nog minder betrokken voelen omdat ze niet gehoord worden?
“Nee, dat geloof ik niet. Ik vind dat we moeten beseffen dat als we met referenda aan de gang gaan dat we daar nog mee aan het experimenteren zijn. Je kunt niet van de ene op de andere dag zeggen: “oh, dan maar even een referendum daarover.” Dat is wat populistische partijen eigenlijk altijd graag roepen omdat ze denken dat ze daarmee partijen als D66 een hak mee kunnen zetten. Wij zijn het eens met het intensief gebruik van referenda in wat voor vorm dan ook, maar het moet wel referendabel zijn waarin er een duidelijke keus tussen A en B is.”

Wat denkt u dat er zou zijn gebeurd als Nederland een referendum à la Brexit had gedaan?
“Ik denk dat als je het voorafgaand aan de Brexit had gedaan, dat je best een spannende stemming had gehad. Als je het nu zou houden zou er geen spannende stemming zijn. Iedereen heeft door wat er in de UK speelt. Het was voorspeld, maar mensen geloven het pas als ze het effect zien. Moet je dan dit soort keuzes aan het volk overlaten? Dat vind ik een hele lastige.”

Hoe denkt u dat de opkomst van populisme zich gaat ontwikkelen?
“Populisme en democratie zijn een hele giftige combinatie. Maar de democratie kan niet functioneren zonder enige vorm van populisme. Enige publieksgerichtheid in je standpunten is onvermijdelijk. Elke partij zal dit moeten doen anders worden ze gewoon niet begrepen. Populisme wordt een probleem als het zeer omvangrijk wordt en als er dingen gezegd worden die in strijd zijn met essentiële waarden van onze maatschappij.”

Wat zou er gebeuren als er een populistische partij aan de macht komt?
“Helemaal niks. Het wordt binnen de kortste keren een teringzooi, het kabinet valt, er komen nieuwe verkiezingen, ze zakken naar beneden en we gaan gewoon weer door. We zijn wel vier jaar kwijt en hebben veel mensen pijn gedaan. De grote massa die in verleiding is gebracht zal zich realiseren dat ze belazerd zijn. In Hilversum was Leefbaar Hilversum een jaar of veertien geleden de grootste partij en hebben een zeer dominante stempel op het college gehad. Zij hadden er in twee jaar zo’n puinhoop van gemaakt dat het college uit elkaar is gevallen. Het is geen houdbare boodschap.”