Het is 1 november, de nieuwe tentoonstelling Nieuws of Nonsens in de Media Experience van Beeld en Geluid wordt officeel geopend met een talkshow over fake nieuws. Tegen het einde van de middag loopt het atrium van Beeld en Geluid vol met genodigden. Iedereen krijgt een hapje en drankje en de deuren van de theaterzaal gaan open.

Ineke Middag, unitmanager van museum Beeld en Geluid, heet iedereen van harte welkom. In het kort vertelt ze waar de nieuwe tentoonstelling en ze kondigt de talkshow aan.

Presentatrice Mariëlle Tweebeeke is de host van de talkshow.  Ze opent de show met een voorbeeld over een situatie die zich vorig jaar voordeed. Een opnameleider kwam naar Marielle toe met de vraag of hij naar de gayparade kon gaan. Volgens een bericht op Facebook waarschuwde de FBI voor een aanslag. Na dit bericht onderzocht te hebben bleek het fakenieuws, nepnieuws dus. Toch maakte dit bericht een grote groep lezers op Facebook angstig.

Aan tafel gaan mediahistoricus Huub Wijfjes, Alexander Pleijter, docent Online Journalistiek aan de Universiteit van Leiden en oprichter van Nieuwscheckers.nl, journaliste en presentatrice Jojanneke van den Berge en hoofdredacteur Francisco van Jole van Joop.nl. Samen gaan ze het komende uur in gesprek over fakenieuws.

Marielle bespreekt met Huub Wijfjes de veranderingen binnen de journalistiek van de afgelopen jaren. Huub Wijfjes vertelt dat in de nieuwe media iedereen nieuws kan maken. “We hebben een ongekende rijkheid van media-inhoud, maar dat heeft een risico bij zich dat je door bomen het bos niet meer kan zien.”

De sprekers geven voorbeelden van nepnieuws en bekijken video’s en afbeeldingen van nep nieuws die online zijn verspreid. Ze bespreken dit met elkaar.

Alexander Pleijter van Nieuwscheckers.nl durft niet uit te sluiten dat nepnieuws vroeger niet voorkwam. “Ik denk dat we er nu steeds sneller en vaker achter komen dat journalisten fouten maken. Dit wordt dan gepubliceerd op blogs, facebook en twitter.”

Hij heeft een bericht meegenomen over een mishandelde puppy. Hij legt uit hoe hij zulke berichten controleert of ze echt zijn of nep.

Jojanneke van den Berge laat als voorbeeld  een fragment van Donald Trump zien die op een grappige manier vertelt over zijn gebruik van haarlak. De kritiek dat zijn gebruik van haarlak slecht is voor de ozonlaag wuift hij weg. Hij reageert dat zijn appartement potdicht is waardoor de gevaarlijke gassen van zijn spuitpus in zijn woning blijven.  Van den Berge zegt hierover: “Wat ik gevaarlijk vind is dat Trump wetenschap ontkent en hij heeft allemaal mensen om zich heen verzameld die deze ook ontkennen.” Wijfjes haakt hier op in. “Nog erger, hij ontkent feiten, maar hij ontkent ook dat er verschil is tussen betrouwbare en niet betrouwbare journalistiek. Alle media die hem niet bevallen noemt hij fake.”

Francisco van Jole maakt zich druk over de onderlaag van mensen die journalisten niet kunnen bereiken. “Mensen lezen fake news via Facebook, ze gaan googelen over die onderwerpen en dan zeggen ze: zie je wel, de gewone media verzwijgen dat. Er is een onderlaag mensen die wij als journalisten niet meer bereiken door die berichtgeving. Die mensen worden opgelicht, ze worden bang gemaakt met verhalen die niet kloppen.’’

Stadsdichter van Rotterdam Derek Otte sluit de talkshow af met een ter plekke geschreven gedicht over wat er is besproken tijdens de show. En dit is niet fake, maar echt.