Hilversum is inmiddels sinds jaar en dag bekend als de mediastad van Nederland. Met het bekende mediapark, kent de stad de geschiedenis van het medialandschap. Stef van Breugel, directeur van het museum Hilversum, vertelt over de opkomst als mediastad en wat dit hedendaags betekent voor het Hilversumse toerisme.

“Het begon met de Nederlansche Seintoestellen Fabriek in 1918. De radiotechnologie die in de Eerste Wereldoorlog groeide, werd een groot medium. In 1919 werd de eerste radio-uitzending verzorgd in Nederland. Dit gebeurde in Hilversum omdat het redelijk centraal ligt en het heeft te maken met de hoogte. De locatie was nodig voor de ontvangst van de ether, het had het juiste bereik. Door de groei van de radio, groeide ook de bevolking sterk. De samenwerking met Philips zorgde voor veel werkgelegenheid. Heel Europa groeide in de jaren ’20 en ’30 van de vorige eeuw. Alles was aan het vernieuwen, de kunst, auto’s, wegen en de architectuur. Hilversum bleef niet achter en groeide mee. Toen kwam architect Dudok in beeld, hij bepaalde de stijl in Hilversum door in te spelen op de groei van de bevolking. De stad werd toen aangeduid als ‘Tuinstad’, vanwege de vele tuinen en het groot aantal villa’s. De term ‘mediastad’ is echt iets van de afgelopen tien, vijftien jaar.

Duitse troepen over de Langestraat
Archief Museum Hilversum

In de Tweede Wereldoorlog kende Hilversum een donkere periode. In de jaren voor de oorlog was er een stroom van joodse vluchtelingen vanuit Duitsland. Omdat Hilversum zo was gegroeid door de komst van de radio, was het ook een strategische stad voor de bezetters. Op bevel van het Nederlandse leger werd op 10 mei 1940 de Philips zendmast opgeblazen. De Wehrmacht had al snel, zonder een kogel te lossen, grip op het radiowezen. In oorlogstijd kende Hilversum ook nog eens drie burgemeesters die allemaal Duitsgezind waren.

Jaren na de oorlog was er tijdens en na de wederopbouw een sterke verzuiling in de media. Door de opkomst van de televisie en de verzuiling waarin men leefde, had iedere zuil zijn eigen omroep. De katholieken keken naar de KRO, de socialisten naar de VARA, de liberalen hadden de AVRO en de protestanten de NCRV, VPRO en de EO. De media in Nederland kende een enorme groei. Waar omroepen eerst vanuit Hilversumse wijken uitzonden, zie het opgeknapte KRO-gebouw aan de Emmastraat, werd eind jaren ’60 het mediapark de centrale huisvesting van de omroepen. Daar heeft wel echt een schaalvergroting plaatsgevonden. En sinds het begin van de radio is Hilversum al erg van de media geweest.

Dan maken we even een grotere stap, want vandaag de dag is Hilversum nog steeds de aantrekkelijke mediastad. Er is veel jonge en nieuwe industrie wat van belang is voor de werkgelegenheid. Er is ook een trend te zien dat omroepen zich verplaatsen naar Amsterdam, en dat is ook zorg voor onze stad. Hoe ontwikkelt Hilversum zich in de toekomst als mediastad? Nieuwe generaties hebben straks geen omroep meer nodig.

Door de bekendheid als mediastad trekt het ook het nodige toerisme. Het in 2005 geopende Beeld en Geluid is echt een publiekstrekker. Daar komen op jaarbasis zo’n 250.00 bezoekers op af. Maar het is nu nog een taak om dit toerisme naar het centrum te trekken. Veel mensen gaan na een bezoek aan het media-instituut niet Hilversum nog in. Als ik naar het Stedelijk museum, ga ik daarna ook niet Amsterdam in om kleding te kopen. Dat combineer je niet met elkaar. Daar moet nog een list voor gevonden worden om die bezoekers wel naar het centrum te trekken.

Wij van Museum Hilversum hebben wel gezegd dat door de komst van het mediapark, Hilversum betrokken moet worden bij die ontwikkelingen. Naast het mediapark is er genoeg moois te zien in Hilversum, de geschiedenis van Hilversum zie je voornamelijk alleen terug op straat. De historie van de mediastad zie je eigenlijk nergens terug. En daarom is de aansluiting op toeristisch gebied tussen het centrum en het mediapark van belang. Er is in en buiten Hilversum veel te zien, kunst, architectuur, natuur en het Museum Hilversum. Wij laten met name mediakunst zien, wat onze positie als mediastad versterkt.

De Stationstraat begin 20e eeuw
Archief Museum Hilversum

Met de herindeling van het stationsplein hopen we dat het mensen prikkelt om uit te stappen op station Hilversum, het is nu nog niet uitnodigend. Het Museum Hilversum heeft samen met Beeld en Geluid, de bibliotheek en de gemeente het plan om een Mediaplein te openen in het centrum van Hilversum. Daar hebben we mooie plannen voor en dat zal voor ons als museum ook erg belangrijk zijn. Hilversum zet hier goede stappen in!”