HILVERSUM – In de grote steden van Nederland, zoals Amsterdam Utrecht en Rotterdam is gentrificatie een opkomend verschijnsel, simpel gezegd: de rijken trekken naar de stad. Arbeidersbuurten worden aantrekkelijker voor de hoogopgeleiden. Denk aan Zeedijk in Amsterdam, een goed voorbeeld van een arme wijk die opeens wordt overladen met hippe koffietentjes, industriële interieurs en een instroom van yuppen, goed verdienende jonge mensen. Is dit verschijnsel typerend voor de grote stad of zien we dit ook terug op kleiner niveau, zoals lokaal Hilversum? We vragen het Anne S. de Jong vice-fractievoorzitter van D66 Hilversum.

Komt gentrificatie voor in Hilversum en is dit positief?
“In Hilversum hebben we niet zulk sterk gesegregeerde wijken als in Amsterdam of Rotterdam, maar we hebben wel steeds meer wijken waar huizen en bewoners verouderd zijn. We hebben projecten om wijken op te knappen, vaak door lege plekken te vullen en oudbouw te vervangen door nieuwbouw. We krijgen er tot nu toe vooral positieve reacties op. De nieuwbouw bijvoorbeeld, trekt jonge gezinnen aan. Dat is goed in een verouderde wijk, doordat de diversiteit dan toeneemt.”

Zijn er ook situaties waarin gentrificatie negatief uitpakt?
“We kijken naar zo’n wijk als een organisch geheel. Meer leven brengen in een wijk bevordert de sociale structuur. Dat blijkt als we de verschillende inkomens, leeftijden en gezinssamenstellingen meten, de diversiteit neemt dan toe. Dat maakt een buurt sterker. Maar tot aan een bepaald punt, de nieuwe mensen – vaak hoogopgeleiden – die je aantrekt bij het verbeteren van zo’n wijk, mogen de wijk niet overnemen. Want als het ten kosten gaat van de mensen die daar leuk wonen voor weinig geld, dan heb je het over verdringing en dat is een kritiekpunt. In Hilversum doen we dan ook een extra investering in sociale woningbouw.”

In de grote steden worden de verhuisstromen beïnvloed, door koopwoningen bij te bouwen en het aantal sociale huurwoningen te verminderen. Hoe regelt Hilversum dit?
“Wij voeren een doorstroombeleid. Als mensen groeien, meer inkomen krijgen en groter willen wonen, dan gaan ze naar een passend huis als dat beschikbaar is. Zo krijg je minder schuin- of scheefwoners. Doorstromen is de kern van onze woonvisie. We hebben een paar mooie projecten, neem bijvoorbeeld de Geuzenbuurt in Hilversum die langzaamaan verbetert. Dat zorgt ervoor dat de wijk nieuwe mensen aantrekt. De bewoners zelf kunnen dat als gevaar zien, omdat er dingen veranderen in hun wijk terwijl zij daar voor weinig geld prima wonen. Je moet dan even uitzoomen en het breder bekijken dan de bewoners zelf doen. Bewoners hebben het dan vooral over hun straat en hun pleintje die kunnen veranderen. Een wijk is vrij klein, maar als je uitzoomt, wordt er vijfhonderd meter verderop in de buurt een flat met sociale huurwoningen gebouwd. Het is maatwerk: je moet echt kijken naar de wijk en de buurt zelf, daar de mensen erbij betrekken en zien wat mogelijk is. Je kunt niet zeggen: ‘We zetten er yuppen in en die wijk gaat bloeien’. Zo simpel is het niet.”

Het fuseren van alle gemeentes in het Gooi zal voor verandering zorgen. Zal de gentrificatie ontwikkeling daardoor ook veranderen?
“Nee, dat denk ik niet. Iedere gemeente binnen het Gooi heeft een eigen woonvisie die wordt vastgesteld voor een bepaald aantal jaar. In Hilversum hebben we die dus ook, maar deze wordt nadrukkelijk afgestemd op de andere gemeentes in de regio. In principe wordt de woonvisie dus al regionaal bepaald, omdat de gemeentes veel met elkaar te maken hebben. Het is een beetje te gek om te zeggen dat we al die taakstellingen individueel aanpakken, want je moet ook daar bouwen waar er ruimte is en Hilversum zit aardig vol. Samenwerking met andere gemeentes is dus erg belangrijk. Door de fusie tot een gemeente Gooiland zal er rondom wonen denk ik weinig veranderen.”

Is gentrificatie positief of negatief?
“Je moet oppassen dat je niet te populistisch of stigmatiserend denkt over arm en rijk. De rijken verdringen de armen. Ik vind dat gevaarlijk en het is ook maar de vraag of het wel zo is. Je moet als gemeente een bepaald aantal sociale huurwoningen bouwen. Het is niet zo dat Nederland een soort jungle is geworden en dat iedereen maar aan z’n lot wordt overgelaten. Juist de mix is interessant. Het gaat om het vinden van de balans, dan kan een stad evenwichtig groeien. We kennen de vreselijke voorbeelden van wijken die heel eenzijdig zijn, waar helemaal geen diversiteit meer is qua inkomen en etniciteit. Daar wil niemand wonen. Het feit dat sociale groepen zich mengen, is op zich prima. Gentrificatie is in principe een positief verschijnsel.”