Van 26 oktober tot 1 december was de expositie ‘Wereldleiders’ van Ad van den Boom te bewonderen in het Raadhuis in Hilversum. Voor hilversum.hu.nl vertelt hij over het verhaal dat hoort bij de expositie. Een interview met een kunstenaar die de wereld wil verbeteren.

“Stel je voor dat de wereld zich niet laat leiden door angst, maar door hoop en saamhorigheid.” – Ad van den Boom 

“Ik schilder en schrijf al mijn hele leven. Daarnaast heb ik veel reclame gemaakt. Bijvoorbeeld voor ‘Hi!’, ‘De drie vrienden van Amstel’ en ‘IceSave Nederland’. Het idee voor de expositie kwam eigenlijk anderhalf jaar geleden toen ik mijn eigen visie wilde geven op nieuwsberichten. Toen ik daarmee bezig was, dacht ik: ‘Dit is een veel te geleidelijk pad. Dit is een reflectie.’ Museumdirecteur Stef van Breugel van Museum Hilversum inspireerde mij om de focus te verleggen naar leiderschap. Al snel kwam ik erachter dat het niet alleen een beeldverhaal moest zijn, maar dat er meer nodig was om een overtuigend verhaal te brengen. Ik wil namelijk de wereld verbeteren. Dat wil ik met mijn werk bereiken.”

De expositie start met leiders uit midden twintigste eeuw. “Ik ben midden twintigste eeuw begonnen want ik moest gewoon ergens beginnen. Ik had nog veel verder terug kunnen gaan, maar je moet ergens beginnen en je moet ergens ook weer stoppen. Je kunt oneindig veel leiders gaan schilderen, maar dat worden wel erg veel portretten dan.”

 

De achtergrondgedachte is helder. Het begint bij de verschuiving van ideologie naar identiteit. “Dat is nu heel erg aan de gang. Landen zijn op zoek naar hun identiteit en mensen zijn op zoek naar hun identiteit, maar er spelen heel veel dingen die het vertrouwen in de weg staan,” aldus de kunstenaar. “Ik heb zelf research gedaan om te kijken hoe het allemaal in elkaar zit. Het is de aanloop naar mijn verhaal en ik vind mijn verhaal eigenlijk belangrijker dan de beelden.”

Na de verschuiving van ideologie naar identiteit komt ‘de angst voor de ander’. En dat is vaak religieus. “Dit staat het vertrouwen gewoon in de weg. Deze angst zorgt ervoor dat men zich miskent en misprijst voelt.” Nu komen de leiders die bang zijn om de regie te verliezen. Hier hangen Geert Wilders, Theresa May en Marine Le Pen. “Deze leiders verergeren alleen maar de angst. Ik heb daar verder geen oordeel over, maar ze wakkeren angsten aan bij mensen. En dat zorgt weer dat mensen op zoek gaan naar wraak. Dan krijgen we de terroristen. Die heb ik op dezelfde muur als de slachtoffers tentoongesteld.”

Nadat verschillende ‘wraaknemers’ voorbijkomen, denk aan Osama Bin Laden, komen de slachtoffers. “De foto’s van de slachtoffers heb ik overal vandaan gehaald. Ik had natuurlijk het liefst alle foto’s zelf genomen!”

Het onderdeel wat daarna ter sprake komt, is voor de kunstenaar een belangrijk onderdeel. “Hier gaat het over percepties, over angst en gedrag dat is aangeleerd. Terwijl als je kijkt naar baby’s: ieder mens wordt geboren zonder angst. Leg ze naast elkaar in de wieg en ze zijn echt niet bang voor elkaar. De kinderen worden allemaal opgevoed met de perceptie van hun ouders. Zonder dat de ouders weten of wat ze zeggen waar is of niet. En hun perceptie wordt versterkt door politici die zeggen dat ze het goede denken of niet.”

“Mensen lezen de Telegraaf omdat ze willen lezen wat ze al dachten. Mensen lezen de Volkskrant omdat ze willen lezen wat ze eigenlijk al vonden. Ze zijn allemaal op zoek naar bevestiging.” Deze zin brengt ons naar het volgende onderdeel van de expositie, die Van den Boom beschrijft als: “De perceptie is de realiteit.” Hij vertelt dat dé realiteit niet bestaat, dat deze in je hoofd zit. Hij laat een plaatje zien waarin je of een vaas, of twee gezichten ziet. Totdat je doorhebt dat je het er allebei in kunt zien. En beide is waar. Jouw hoofd maakt de realiteit, perceptie kan je beïnvloeden. Daarmee geeft Van den Boom een nieuwe betekenis aan het woord ‘Wereldleider’.

“Als dit de nieuwe definitie zou zijn en mensen zouden zich hiernaar gedragen, dan krijgt leiderschap een hele nieuwe betekenis. Van daaruit ben ik opzoek gegaan naar ‘hoe zou ik dit dan kunnen benoemen?’ en daar is ‘sublimering’ uitgekomen. Dit is een term uit de psychologie waarmee wordt gedoeld op het omzetten van oerdriften in sociaal of maatschappelijk geaccepteerde vormen. Dus je hebt nu de eigenschappen negatief neergezet, maar je kan ze ook positief neerzetten. En dan wordt negatief gewoon positief.”

Bij dit deel van de expositie komen leiders, zoals Mark Rutte, voorbij die met de andere kant van hun persoonlijkheid een draai aan leiding zou kunnen geven. “Na deze gedachten over leiderschap ging ik weer doordenken en bedacht ik bij mezelf: hoe realistisch is dit nou? Hoever staat dit nou af van de werkelijkheid?”

Daarna zijn Donald Trump, Angela Merkel en Vladimir Poetin aan de beurt. “Hierbij heb ik speeches genomen van wereldleiders en daar heb ik éen ding aan veranderd, en dat is dat ik het nationalisme eruit heb gehaald. Dit, omdat we het natuurlijk hebben over ‘wereld’-leiders.” We hebben de speeches samen doorgenomen. “Aan de speech van Trump hoefde ik helemaal niet zoveel te veranderen. Het enige wat ik heb gedaan is het woord ‘America’, in de uitspraak ‘America first’ en ‘make America great again’, te veranderen naar ‘the world’. Make the world great again”

Van den Boom sluit de expositie af met de lijn die hij doortrekt naar het lokale. “Dit onderdeel bekijken we met de vraag: zouden we dit op lokaal niveau kunnen realiseren? think global, act local.”