Zen meditatie, alles gaat om het tellen van de ademhaling, dwaal je even weg, geeft niet, gewoon weer focussen op de ademhaling en tellen. “Probeer maar eens tot tien te tellen zonder dat je afdwaalt, zelfs mij lukt dat meestal niet,” vertelt Edo de Vries, Zen meditatie begeleider.

Vijftien jaar geleden volgde Edo, samen met zijn vrouw, zijn eerste Zen meditatie in Hilversum bij Jos de Vries, meditatie leider. In de jaren die volgde ging Edo zich steeds meer in deze, van Boeddhisme afkomstige, leer verdiepen. Later nam Edo af en toe wat lessen over en wisselde hij af met Jos. Kortgeleden heeft Edo de lessen helemaal overgenomen. Elke woensdagavond komt een groepje naar het huis van Edo in de zelfgemaakt meditatie studio om samen te mediteren. 

Een met kaars belichte ruimte en kussens en matjes naast elkaar gelegd op de grond. Naast de muur liggen een aantal attributen. Het is stil. Ieder neemt zijn of haar eigen houding aan. De een gaat op haar knieën zitten de ander in kleermakerszit. Edo begint met een stukje voorlezen uit “Sutra van de liefdevolle vriendelijkheid”. Vervolgens klinkt het belletje. De meditatie begint. Je merkt meteen dat het focussen op de ademhaling en stil zitten niet makkelijk is. Snel dwalen gedachten af naar hedendaagse “moetjes en dingetjes,” Toch lukt het om weer terug naar het tellen van de ademhaling te gaan. De minuten vliegen voorbij. Totdat het belletje weer rinkelt wat aangeeft dat de meditatie voorbij is. Vervolgens leest iedereen tegelijkertijd, op het ritme dat Jos aangeeft met twee houten blokjes, “De Hart Soetra”, een bekend geschrift over de leegte uit het Boeddhisme, voor. “Namasté” volgt als afsluiting van de meditatie. 

De essentie van Zen meditatie is om het denkende brein uit te schakelen. Door te focussen op je ademhaling ga je “dieper” denken. Je probeert beelden en gedachten zo veel mogelijk uit te schakelen. Men is vaak geneigd om het lichaam, geest en de ademhaling als iets wat los van elkaar staat te zien. Maar in Zen meditatie komen deze juist bij elkaar. De zen meditatie die Edo volgt is volgens Het International Zen Center Noorderpoort. Hier heeft hij meerdere sesshins gevolgd, ook wel zenretraitre genoemd. Bij deze sehssin verblijf je samen met anderen vijf of zeven bij de Noorderpoort. Tijdens deze zenretraitre zwijg je alle dagen en heb je een aantal keer per dag zitmeditatie afgewisseld met loopmeditatie. 

De voordelen van meditatie tijdens het mediteren is om even weg te kunnen zijn uit het drukke leven. Even niet het to-do lijstjes in je hoofd af te werken. Focus op het nu. Mensen staan stil bij het leven. “Mediteren voor je mentale gezondheid is net zoiets als sporten voor je lichamelijke gezondheid. ‘If you don’t use is, you lose it,’ Je moet het blijven gebruiken om er effectief iets van te voelen en merken. Daarom wordt er aangeraden minimaal een keer per week een langere sessie te doen. Uiteindelijk ga je het meer willen doen,” vertelt Edo. Edo gaat verder: “Je kunt beter omgaan met situaties zoals in de file staan of in een lange rij bij de kassa wachten. Op dat moment kun je ervan balen, maar je kunt ook omdenken: ‘Ik hoef op dit moment even niets te doen.’ Dit soort momenten gebruik ik om juist even in het nu te zijn. Even op mijn ademhaling letten, focus,” Ik merk dat je op veel verschillende momenten in het dagelijkse leven het kunt gebruiken. Je bent rustiger, ontspannender, kan beter dingen loslaten uit het verleden en je bent niet te veel bezig met de toekomst. Ook heb je veel gemakkelijker aandacht voor iemand of een handeling. Hoe meer je mediteert hoe meer je merkt dat je het ook in het dagelijks leven kunt gebruiken.”

Toch is zen-meditatie niet voor iedereen geschikt. Hoogleraar Anne Speckens Psychiatrie geeft aan dat mensen met mentale gezondheidsklachten meditatie niet altijd positief werkt en zelfs riskant kan zijn. Edo is het daar mee eens: “Omdat je lang stil zit komen er veel gedachten waarvan je niet wist dat die er zaten naar boven. Als je niet goed in je vel zit kunnen deze gedachten behoorlijk confronterend zijn. Je moet deze aan durven te gaan anders is het niet verstandig om het mediteren voort te zetten.”