“De mens is tweevoudig, enerzijds sterfelijk en anderzijds is er ook iets tijdloos met hem verbonden. Ieder mens is daarin uniek en heeft daaraan zijn eigen invulling te geven.” Dit is het kernpunt van het Rozenkruis, de levensbeschouwing waarmee de Jan van Rijckenborghschool in verbinding staat. Frans Baggen, de directeur van deze kleinschalige basisschool aan de ’s-Gravensandelaan in Hilversum, legt uit hoe de leerkrachten aan de hand daarvan les geven en omgaan met de kinderen.

“In de klas hangt een touwladder en staat een trampoline. Dan staat er een jochie te springen terwijl hij de tafel van zes opnoemt”, vertelt Baggen met een lach op zijn gezicht. Op zijn school krijgen naast de cognitieve vakken als taal en rekenen, ook creativiteit en sociale vormgeving veel ruimte en aandacht. Zo komt er één keer per week een kunstenaar in de klas. “Voor een evenwichtige en ervaringsgerichte ontwikkeling is het belangrijk om het gevoelsniveau evenals het cognitieve en creatieve niveau in het kind aan te spreken. De verschillende niveaus werken onderling samen. Een cognitieve ontwikkeling is noodzakelijk maar een mens is meer dan alleen zijn cognitie, daar moet je ook aandacht voor hebben”, aldus Frans Baggen.

De Jan van Rijckenborghschool heeft als uitgangspunt “leren met het hart, hoofd en handen”. Baggen legt uit hoe dit in de lesmethodes naar boven komt: “Het begint bij het hart, hier ervaar je belevingen mee. Het geheugen is nauw verbonden met hetgeen dat je voelt. Dus als een kind ergens iets bij voelt, kan hij het makkelijker onthouden. Natuurlijk zijn er volgens de wet kerndoelen voorgeschreven die aangeven wat een kind moet kunnen in elke groep. Daar houden we ons aan, maar wij werken daarbij heel erg vanuit de beleving. Daar komt dan een stukje zelfreflectie bij kijken, natuurlijk op het niveau van het kind. Door dit uitgangspunt toe te passen, willen we de kinderen hun natuurlijke openheid laten behouden.”

Om de kinderen hiervoor de ruimte te geven, is de school kleinschalig met een maximumcapaciteit van honderd leerlingen. “We zijn kleinschalig zodat alle kinderen genoeg aandacht kunnen krijgen. Hierdoor kennen de kinderen elkaar, en alle leerkrachten de kinderen. Ik ken de ouders en ik weet van de meeste ook iets van de achtergrond. Momenteel hebben we 74 leerlingen op school maar we zijn aan het groeien. Ik verwacht dat we weer naar de honderd leerlingen toe gaan”, aldus Baggen. Bijna alle leerkrachten zijn lid van het Rozenkruis. Zij onderwijzen leerlingen niet in de filosofie van het Rozenkruis, maar nemen deze wel mee in hoe ze lesgeven. Het mensbeeld van waaruit de leerkrachten werken, komt volgens Frans Baggen heel duidelijk uit het Rozenkruis vandaan: “Je bent als ziel geboren op aarde, die ziel komt om ervaring op te doen en iets te leren. Hier proberen wij de ruimte voor te geven, evenals wij de ruimte geven aan kinderen met dergelijke vragen als: “wat doe ik eigenlijk hier in het leven.” Dit soort vragen spelen bij veel meer kinderen dan je misschien zou denken. We gaan daar dan heel natuurlijk over in gesprek met elkaar. Je zou ook wel kunnen zeggen dat wij als school door de manier van lesgeven, daar ook toe uitnodigen.”

Een paar keer per jaar neemt de school de kinderen mee naar een tempel van het Rozenkruis. Hier worden verhalen verteld waarin dergelijke levensvragen terugkomen. “In de tempel hangt een energie waar wij de kinderen van willen laten proeven. Die ervaring gunnen we iedereen”, aldus Baggen. Ondanks de school het Rozenkruis veel meeneemt, is maar 10 procent van de gezinnen lid van het Rozenkruis. Baggen benadrukt desgevraagd dat hij dat niet jammer vindt: “Als iemand echt negatief tegenover een benadering vanuit het Rozenkruis staat, of hij vindt bijvoorbeeld dat het hoogste wat je in het leven kan bereiken hoge cijfers halen is, kan hij beter niet hier op school komen. Maar als wij vanuit de standpunten van het Rozenkruis iets kunnen meegeven aan mensen die geen lid zijn, is dat eigenlijk veel mooier dan een school vol mensen die er alles al van weten.”