Een klein kamertje op de derde verdieping van de Centrale Bibliotheek in Hilversum staat vol met stoelen en tafels die in een vierkant staan opgesteld, de knusse ruimte ruikt naar theekruiden. Op iedere plek ligt netjes een stapel stencils met daarnaast twee zakjes slaap lekker thee. Een groepje slechte slapers neemt plaats en heeft zich dinsdagavond in de bibliotheek verzamelt voor de tweede workshop die is gericht op het verbeteren van de slaapkwaliteit.

“Iedereen heeft zijn boekje bij zie ik,” begint Colin Altena, slaaponderzoeker bij de Universiteit van Amsterdam en oprichter van Slaaploos. “Je hebt ons ook twee keer een reminder gestuurd,” merkt een van de deelnemers op. Altena moet lachen. “Anders hadden jullie twee weken alles voor niks bijgehouden.” Hij doelt op het slaaplogboek dat de deelnemers de vorige keer hebben meegekregen. De cursus begint met een korte vragenronde over hoe iedereen de afgelopen twee weken heeft geslapen. “Ik heb eigenlijk heel lekker geslapen, bijna iedere nacht”, vertelt de deelnemer die als eerste aan de beurt is. “Ik dacht ik hoef hier eigenlijk niet meer te komen,” grapt hij erachteraan.

De deelnemers noemen om de beurt een andere oorzaak van hun slapeloosheid op. Zo heeft de een niet geslapen door de huilbaby van de buren, drinkt de een geen koffie meer en denkt de ander dat het misschien te maken heeft met stress. Een van de deelnemers vertelt het gele licht op de iPad te hebben gevonden. “Slaap is erg complex en er zijn daardoor ook zeer veel uiteenlopende oorzaken van slaapproblemen”, legt Altena uit. “Grofweg zijn de oorzaken van slaapproblemen in te delen in drie categorieën: ritmestoornissen, fysieke problemen en mentale problemen. Binnen deze drie categorieën vallen veel verschillende oorzaken. Denk bij ritmestoornissen bijvoorbeeld aan onregelmatige slaaptijden, bij fysieke problemen luidruchtige buren en mentale problemen stress van het werk.”

Volgens Altena zijn vaste slaaptijden, een goed ingedeelde donkere en stille kamer en oefeningen om stress te verminderen zoals meditatie enkele manieren om de slaapkwaliteit te bevorderen. “Wat mensen kunnen doen om hun slaapproblemen te verbeteren is verder erg persoonsafhankelijk, er is meestal niet een “one-size-fits-all” oplossing.” In drie workshops, verdeeld over een periode van vier weken, gaat Altena met een groepje deelnemers aan de slag om de slaapkwaliteit te verbeteren. “Doordat de workshop is verdeeld over drie sessies, kunnen de deelnemers in de periode tussen de workshops hun slaap bijhouden en zien wat hun slaap beïnvloed.” Na de eerste workshop is het duidelijk hoe slaap werkt en welke factoren de slaapkwaliteit beïnvloeden. In de tweede workshop analyseren de deelnemers hun slaap door middel van een bijgehouden slaaplogboek. “Gebaseerd op deze gegevens kijken we naar oplossingen voor slaapproblemen die direct op de persoonlijke situatie van de deelnemers zijn afgestemd. In de derde workshop kijken we hoe de deelnemers op deze behandeling reageren en sturen we hun slaapomstandigheden bij naar extra verfijning,” aldus Altena.

Altena zelf heeft vanaf jonge leeftijd ook altijd moeite met slaap gehad: “Door mijn opleiding in neurobiologie en eigen onderzoek richting slaap heb ik kunnen ontdekken waardoor mijn slaapproblemen ontstonden. Door mijn dag anders in te richten en enkele hulpmiddelen te gebruiken, kan ik gelukkig nu vele malen beter slapen.” Deelnemers van de workshop krijgen ook een pakket met hulpmiddelen, bestaande uit een blauw-licht filterende bril, slaapoordoppen, slaapmasker, kalmerende kruiden en het slaaplogboek. “Dit zijn enkele basis hulpmiddelen die bij veel personen al gelijk de slaapkwaliteit kan verbeteren. Daarnaast geeft gebruik van deze hulpmiddelen een indicatie van de oorzaak van de slaapproblemen.” Als iemand bijvoorbeeld goed reageert op de oordoppen en het slaapmasker, dan is de slaapkamer mogelijk niet stil en donker genoeg.

Het driedelige format is nieuw per 2020. “Voorheen heb ik voornamelijk individuele behandelingen gegeven en zesdaagse avondcursussen voor groepen. Door de steeds groter wordende vraag en het gebruik van het slaaplogboek, is nu deze driedelige workshop ontstaan.”