Door het gebrek aan aanbod op de woningmarkt in Hilversum is het voor daklozen bijna onmogelijk om door te kunnen stromen naar een zelfstandige woning. ‘Er is een schreeuwend tekort aan sociale huurwoningen in Het Gooi. Verder moeten er naast betaalbare woningen ook meer alternatieven komen.’ Meldt fractievoorzitter Bianca Verweij van SP Hilversum.

In 2014 heeft het college van Hilversum de motie van Bianca Verweij om de feiten over de maatschappelijke opvang in Hilversum aan het licht te brengen aangenomen. De uitslagen van het aangevraagde onderzoek verschenen in 2015 in het Trimbosonderzoek ‘De maatschappelijke opvang in Hilversum: aard en omvang van de doelgroep en het ondersteuningsaanbod’. Hieruit bleek dat er een toenemend tekort aan betaalbare huurwoningen waren en er meer mensen een beroep deden op de maatschappelijke opvang. Ook bleek dat de doorstroom uit de opvangcentrums verbeterd moest worden. Door reden als: schaars woningaanbod, onvoldoende diversiteit en beschikbaarheid woon- en zorgvoorzieningen en residentiële capaciteit verliep de doorstroom naar een zelfstandige woning erg stroef.

Vervolgens wordt er geprobeerd om een andere opvanglocatie te zoeken, maar die zitten vaak ook vol. Dat vind ik zeer zorgelijk.

Drie jaar later verscheen een nieuw Trimbosonderzoek genaamd: ‘Praktijktest landelijke toegang maatschappelijke opvang’. Ook hieruit blijkt dat het daklozenaantal toeneemt en dat de crisiscentrums te vol raken, waardoor ze niet alle daklozen kunnen opvangen. Een veelvoorkomende rede waarom er geen slaapplek voor dezelfde nacht kan worden gegeven, is dan ook de onvoldoende capaciteit van de crisisopvang. ‘In het beleidsplan staat dat iedereen wordt opgevangen, maar als een crisisopvang vol zit, kunnen mensen bij ons niet meer terecht.’ meldt Verweij. ‘Vervolgens wordt er geprobeerd om een andere opvanglocatie ze zoeken, maar die zitten vaak ook vol. Dat vind ik zeer zorgelijk.’ Een andere veel voorkomende rede tot weigering is het ontbreken van regiobinding, terwijl in de Wet Maatschappelijke Ondersteuning de gemeente wordt verplicht om elke dakloze op te vangen. ‘Een cliënt mag de toegang tot opvang niet worden geweigerd op grond van het gebrek aan binding met de gemeente van aanmelding’(Ministerie van VWS en VNG, 2017).

Deze tweet van Letty van der Geest laat zien hoe dringend de situatie is in Hilversum. In de reacties is Bianca Verweij getagd. Zij nam vervolgens contact op met de vrouw.

Oplossingen voor het schreeuwende tekort aan sociale huurwoningen
Door het gebrek aan aanbod in de sociale huursector wordt het steeds lastiger voor mensen om vanuit de opvang door te kunnen stromen naar een zelfstandige woning. De wachtrijen in Het Gooi zijn ontzettend lang. Volgens Verweij moeten er naast betaalbare woningen, ook andere alternatieven bijkomen. Zo kunnen er bijvoorbeeld leegstaande kantoorgebouwen omgebouwd worden tot verschillende kamers. Op deze manier kunnen er woningen worden toegevoegd. Iets dergelijks is Inbetween Places. Dit woonconcept is een tijdelijke oplossing voor mensen die tussen wal en schip vallen in de onder druk staande woningmarkt. Om in aanmerking te komen voor dit concept moet de persoon ingeschreven staan in Woningnet Gooi en Vechtstreek, dringend opzoek zijn naar een tijdelijke woonruimte en dreigt de persoon door overmacht dakloos te raken. De huurperiode is maximaal één jaar en de beschikbare plekken zitten eigenlijk altijd vol. ‘Een ander instrument is Huren Onder Voorwaarden. Hierbij wordt de kans geboden om weer zelfstandig te kunnen wonen, maar wel met bepaalde voorwaarden met betrekking tot gedrag en goed huurder schap, waarbij je begeleiding krijgt tot het goed gaat. Er is alleen wel één voorwaarde: er moet een huis zijn, maar die zijn er niet. Ook hebben sommige mensen voor de rest van hun leven begeleiding nodig’, aldus Verweij. Dit zijn allemaal tijdelijke oplossingen, maar er moeten structurele oplossingen komen. Het hele traject van overleggen tussen de woningcorporaties en de gemeenten, tussen de partijen en de gemeenten en tussen de partijen onderling, duurt gewoon te lang.

Het tekort aan sociale huurwoningen is niet alleen in Hilversum, maar ook landelijk een groot probleem. Volgens cijfers van het onderzoeksbureau ABF ligt het tekort aan woningen in Nederland momenteel op 263.000, waarvan 80.000 sociale huurwoningen zijn. Het probleem is zo groot dat er een noodplan nodig is volgens de Federatie Opvang (organisatie voor maatschappelijke opvang en beschermd wonen). De oproep vond gehoor bij de Tweede Kamer. Op 19 maart 2019 nam de Kamer een motie aan die het kabinet oproept om de realisatie van tijdelijke of flexwoningen via een nationaal noodprogramma in gang te zetten. Dit kan een snelle oplossing zijn om op lokaal niveau de tekorten op de woningmarkt te verminderen. Het is een concreet noodplan opgesteld door de regering, om de gemeenten, ontwikkelaars, investeerders en corporaties aan te zetten tot het realiseren van extra tijdelijke of flexwoningen die in plaats van tien jaar, vijftien jaar kunnen blijven staan.

Ik snap dat als je iets neer zet, je het gelijk goed wil doen, maar met dat geld hadden we ook honderd mensen kunnen helpen en dat kost geen 65 miljoen euro

Prioriteiten stellen
 ‘Tegen het nieuwe stationsgebouw is 65 miljoen euro aangegooid, terwijl je ook voor 50 miljoen een mooi stationsgebouw had neer kunnen zetten. Ik snap dat als je iets neer zet, je het gelijk goed wil doen, maar met dat geld hadden we ook honderd mensen kunnen helpen en dat kost geen 65 miljoen’ vertelt Verweij. Het is ook maar net waar de prioriteiten worden gelegd. ‘Zo heb ik vaak partijen als PvdA en GroenLinks achter mij die meer willen investeren in de maatschappelijke opvang, maar vinden andere partijen als VVD dat het geld ook wel ergens anders heen kan.’ Maar wanneer accepteer je dat iets niet meer kan? De politieke keuzes en het ontkennen over hoe het nou echt gaat, zijn de twee oorzaken dat de verbetering van het traject zo langzaam gaat.

En hoe gaan we nu verder?
Volgens Verweij is er in vier jaar tijd wel het een en ander verbeterd. Zo is de methodiek Vroeg Eropaf, waarbij huurschulden vroegtijdig kunnen worden gesignaleerd, toegepast. Ook is het in 2014 voorgestelde convenant preventie huisuitzetting (intensievere afspraken over preventieve maatregelen tegen huisuitzetting) gesloten met alle partijen, woningcorporaties en gemeente goed in gang gezet. Ondanks het onderzoek in 2015 zit Verweij nog met een aantal vragen die zij wil stellen aan het college.  ‘Er zijn zeker dingen bereikt, maar we zijn er nog lang niet.’ Verweij heeft daarom besloten om aan de hand van het rapport en het Beleidsplan Bescherming & Opvang 2017-2020 opnieuw een onderzoek aan te vragen als vervolg op het onderzoek uit 2015. Hierbij wil zij precies weten hoeveel daklozen er in Hilversum zijn, hoeveel mensen er geweigerd worden, hoelang de wachtrijen zijn voor een woning en hoelang mensen begeleiding nodig hebben.