Ilvy Njiokiktjien was in 2004 als uitwisselingstudente journalistiek in Zuid-Afrika. Hier viel haar iets op, de apartheid was dan al zeker een decennium afgeschaft, maar mensen van verschillende kleuren gingen amper met elkaar om. In 2007 keerde ze terug voor een foto-stage bij landelijke krant ‘The Star’, hier startte haar fascinatie voor de eerste generatie jongeren na de afschaffing van de apartheid. Dit legde ze vast op camera. De tentoonstelling ‘BORN FREE – Mandela's Generation of Hope’ is nu te zien in Museum Hilversum. Ze vertelt over deze reportage en over haar werk als fotografe.

Ilvy Njiokiktjiens liefde voor fotografie is in de Verenigde Staten ontstaan. “Op mijn zeventiende was ik een uitwisselingstudent in Amerika, ik had mijn havo afgemaakt en ging er daarna een half jaar naartoe. Ik mocht zelf mijn vakken kiezen. Toen ben ik gegaan voor het vak ‘koor’, want elke dag een uur zingen is lekker simpel. En zo deed ik nog wat vakken, waaronder fotografie, dat vond ik meteen heel erg tof.”
“Later heb ik me ingeschreven voor de School voor Journalistiek in Utrecht, omdat ik wat wilde doen met fotografie. Er werd wel een beetje belabberd les gegeven over dit vak. Je kreeg geen informatie over de basisprincipes, zoals sluitertijd, maar ik had wel het vak beeldvorming. Verder beviel de opleiding heel goed”, aldus Njiokiktjien

Via deze studie kwam ze in 2004 terecht in Zuid-Afrika. Ze besefte snel dat ze een keer terug wilde naar dit land na deze periode en deed dit dan ook in 2007. “De apartheid was op papier afgeschaft, maar ik merkte tijdens mijn stageperiode dat dit in de realiteit anders was. Zo zei een vriendin van de universiteit toen tegen me ‘Wow, je bent mijn eerste witte vriendin.’ Dat verbaasde me heel erg”.

Born Free
Voor haar reportage wilde Njiokiktjien, naast het volgen van tientallen verschillende born frees, graag iets doen met de LTBGQ+ gemeenschap, vertelt ze. “Om iemand te vinden die ik vast kon leggen ben ik naar de Gay Pride gegaan en heb ik willekeurig mensen aangesproken. Maar Zakithi Buthelezi en Wilmarie Deetlefs, het gemengde stelletje in de reportage, ben ik toevallig tegengekomen.”
Veel mensen die ze vroeg, wilden snel meewerken. Ook heeft Njiokiktjien een extreem-rechtste organisatie uit Zuid-Afrika vastgelegd. Bij hen duurde het wat langer. “Zodra je vertelt dat je hun verhaal zoals het is wil neerzetten, werken ze wel mee.”

In Zuid-Afrika ging Njiokiktjien al in de vroege ochtend aan de slag, dit omdat het licht in de middag te fel is om goede foto’s te maken. “Sommigen jongeren volgde ik een week of drie weken en daar ging ik mee stappen, naar school en langs ouders. Om goed te kunnen zien wat ze in het dagelijks leven doen.”

Njiokiktjien is een van de bekendste fotojournalisten van Nederland. Ze was in 2013 bijvoorbeeld de eerste Fotograaf des Vaderlands. Ook heeft ze een boek gemaakt met de titel ‘Slagroomtaart en Slingers, Nederland in 100 verjaardagen’. Hierin zijn foto’s te zien van verjaardagen in Nederland van het eerste tot honderdste levensjaar.
De foto’s in dit boek laten een grote diversiteit zien. “Het is niet zo dat ik voor een project denk: ik wil verschillen laten zien. Ik wil wel een afspiegeling van de werkelijkheid tonen. Voor ‘Slagroomtaart en Slingers’ ben ik gaan kijken naar migratiecijfers van het CBS. Stel 6% van de Nederlandse bevolking heeft een Turkse achtergrond, dan gaat 6% van de foto’s in dat boek over Turkse verjaardagen. De realiteit is divers en dat zie je terug in mijn werk.

Voor ambitieuze hobbyfotografen geeft ze het klassieke advies: “Gewoon door blijven gaan. Heel wat mensen gaan onderweg zeggen dat het niet gaat lukken en dat er geen geld te verdienen is in de fotografie. Inmiddels ben ik aangesloten bij een van de drie meest prestigieuze fotopersbureaus ter wereld.”

 ‘BORN FREE – Mandela’s Generation of Hope’ is tot en met 16 juni te zien in Museum Hilversum
Lees ook: ‘Een erg mooi en doordacht project.’ Door Puk den Uijl