Pastoor Victor Scheijde (41) is sinds 1 juli 2019 Pastoor van de Oud-Katholieke parochie St. Vitus. Daarvoor was hij al Pastoor bij de Oud-Katholieke parochie van de Heilige Martinus in Groningen. Zelf heeft hij al heel wat begrafenissen meegemaakt, maar een jong persoon begraven is altijd een stukje anders.

Wat is de eerste stap bij het nieuws dat er een jong persoon is overleden?
Allereerst ga ik luisteren naar het verhaal van de familie. Praten en horen wat er gebeurd is, maar ook de praktische zaken bespreken en met name de wensen voor de afscheidsdienst. Daarbij ga ik vaak nog bidden en de mensen bijstaan met het verdriet. Het gevoel is anders bij een jong persoon. Een oud persoon heeft al een heel leven geleid en een kind moet nog beginnen. Hier spreek je over verschillende fases afhankelijk van hoe het kind is. Doodgeboren of in het eerste levensjaar doodgegaan?

Het punt vanaf overlijden tot aan het punt van begraven/cremeren hoe gaat dat?
Ik begin met het gesprek met de familie en daarna de praktische zaken. Waar vind je begrafenis plaats of hoe gaat de mis eruit zien? Afhankelijk van de kerk moet je soms afwijken naar een andere kerk die ze dan gaan klaarmaken. Vervolgens ga ik de kosters inlichten en eventueel een koor regelen. Als de familie toestemt gaan wij het lichaam opbaren. Daarna komt er een avondwake en komen nabestaanden bidden. De familie kan ook gaan waken. Gebruikelijk is dan dat de familie de hele nacht door waakt namens respect voor het dode lichaam. Dit hoort bij onze spiritualiteit. De drie dagen tussen het sterven en de opname naar de hemel verwijst naar het sterven van Christus en de opstanding uit de doden.

Wat is hierbij het verschil tussen een oud persoon en een jong persoon?
De rituelen die wij toepassen zijn anders. Kinderen die voor de doop gestorven zijn krijgen een engelenmis. Daarin gaat een kind direct naar de hemel. Vroeger was er ook het idee van een voorgeborcht. Hierin verbleven kinderen die ongedoopt waren. Zij gingen dus niet naar de hel, maar ook niet naar de hemel. Hier is de kerk van afgestapt, want dat kunnen wij eigenlijk niet zeggen. Kinderen gaan hoe dan ook naar de hemel en daarbij is het een troostrijke gedachte. In de gebeden verwijs ik veel naar het kind en ook die liederen die gebruikt worden verwijzen hiernaar. Alles wat er gebeurt tijdens de mis verwijst naar het jong overlijden van iemand. Dit geeft een andere duiding aan zo’n uitvaart.

Hoe helpen jullie de familie bij het overlijden van een jong persoon?
Dat verschilt per gemeenschap en hoeveel de mensen met elkaar betrokken zijn. In Hilversum staan mensen voor elkaar klaar en helpen elkaar ook. Vanuit het Pastoraat ga je met mensen in gesprek en blijf je dat contact ook onderhouden. Het gesprek bij een jong persoon is wel anders. Dit verdriet dragen mensen langer met zich mee en is moeilijker te verwerken. Als Pastoor besteed je hier meer aandacht aan.

Hoe gaat u er mee om als pastoor zijnde?
Tijdens mijn tijdelijke Pastoraat in Groningen is het gebeurd. Dit kwam erg dichtbij, aangezien ik zelf ook een gezin heb en dat raakt aan het vaderschap. Het overlijden van jouw kind is de grootste angst voor een ouder. Als Pastoor moet ik op dat moment mijn emoties loskoppelen. Afhankelijk van de band met de ouders gaat dit makkelijker of moeilijker. Als Pastoor ben jij degene die Christus verkondigt en troost biedt. Soms ga je na de kerk nog met de familie eten. Wanneer ik dan thuiskom moet ik even tot mezelf komen.

Wat kan de kerk betekenen voor na de begrafenis?
40 dagen na het overlijden is er een extra gedachtenis in de kerk. Hierbij is het gebruikelijk om een gedachteniskruisje op te hangen. Op dit kruisje staat de naam en hangt het bij de andere kruisjes als een soort kerkhof. Het eerste jaar na overlijden op 2 november hebben wij Allerzielen. Dan herdenken wij alle mensen die overleden zijn van het voorgaande jaar. Vervolgens kunnen mensen bidden en een kaarsje opsteken. Elk jaar rond de sterfdatum is het gebruikelijk in onze kring om de overleden persoon in herrinering te roepen. De eerste drie jaar gaat automatisch en daarna moet de familie het aanvragen. Het verdriet gaat hierdoor veranderen, ondanks dat het altijd een wond zal blijven verandert het hopelijk in een litteken.