HILVERSUM – De kerken lopen leeg. Minder dan de helft van de Nederlandse volwassenen gaan naar de kerk, terwijl dit in 2010 nog 55% was. Om mensen weer naar de kerk toe te trekken en om de kerk weer relevanter te maken komen er nieuwe vormen van kerk-zijn op. Vitamine G in Hilversum maakt deel uit van de Diependaalse Kerk en combineert de gereformeerde traditie en evangelische persoonlijke benadering van het geloof. Theologe Rianne ten Voorde (39) vertelt over hoe Vitamine G te werk gaat en over haar eigen ervaringen met ontkerkelijking.

Loslaten

Ten Voorde kwam bij nieuwe kerkvorm Vitamine G terecht door haar eigen geschiedenis met het geloof. “Ik ben opgevoed in een christelijk gezin. We gingen naar een gereformeerde kerk. Het was best wel vrij. Tot ik een jaar of twintig was, was ik actief betrokken in de kerk”, zegt ten Voorde. De motivatie leek er dan wel met deze activiteiten te zijn. Toch miste er iets. “Om eerlijk te zijn zei het geloof me niet zo veel meer. Ik begon mezelf vragen over het leven en het geloof te stellen die iedereen zichzelf weleens stelt. In die kerk kreeg ik die antwoorden niet.”

Voor een moment blijft ten Voorde stil. Een glimlach blijft op haar gezicht staan wanneer ze het resultaat van deze twijfels bespreekt: “Toen heb ik de kerk even losgelaten. Ik wilde het geloof eigenlijk ook laten gaan. Ik geloofde nog wel in God, maar ik probeerde me los te maken. Ik had niet-gelovige vrienden en een vriend die niet religieus was, maar toch was het best moeilijk voor mezelf. Ik had het idee dat ik iets moest met het woordje ‘God’, dat steeds terugkwam in mijn hoofd.” Uiteindelijk kwam ten Voorde via een baan bij de Evangelische Omroep (EO), een Evangelische Gemeente en haar opleiding theologie weer bij het christendom terecht. Door een stage belandde ten Voorde bij de Diependaalse Kerk en Vitamine G.

Ontkerkelijking en vernieuwing

Ten Voorde heeft de ontkerkelijking in Nederland op een persoonlijke wijze meegemaakt, maar merkt ze deze ontwikkeling ook in de bredere zin? “Ik zit naast in het kernteam van Vitamine G ook in de bredere algemene kerkenraad van Hilversum. Daar merk je wel dat we moeten nadenken over de toekomst. Er zijn altijd vragen of het mogelijk is bepaalde kerken open te houden of dat het beter zou zijn om samen te voegen. Ook de Diependaalse Kerk was, tot Predikant Kansen met onder anderen Vitamine G, nieuwe kerkvormen uit ging proberen, een vergrijsde gemeente. Dus ja, ik merk dat wel.”

Juist het in gesprek kunnen gaan over vragen en visies, zoals ten Voorde dat zelf ook deed, maakt Vitamine G aantrekkelijk is in de tijd van ontkerkelijking, vindt ten Voorde. “Ik denk dat mensen graag naar Vitamine G-diensten komen omdat ze daar vragen durven te hebben. De leden van de gemeente nemen deze serieus.”

Vitamine G bespreekt zulke vragen door de kerkdiensten interactief te houden. Ten Voorde vertelt hierover: “Je krijgt tijdens een dienst of een vraag voor jezelf om over na te denken, of je praat in kleine groepjes over een bepaald onderwerp. Dat vind ik veel meer bij deze tijd passen dan het alleen maar aan te moeten horen. Dialoog in de kerk vind ik belangrijk.”

Ook de muziek tijdens kerkdiensten kan, volgens ten Voorde, de drempel om de kerk regelmatig te bezoeken hoog maken. “Als je liederen zingt waarvan je de betekenis niet weet kun je de melodie mooi vinden of verbinding voelen met gelovigen van alle tijden. Maar als ik iemand die hier niet aan gewend is meeneem naar zo’n dienst, heb ik wel het idee dat het niet aantrekt.” Oudere èn moderne muziek spelen tijdens de diensten vindt ze een beter idee. “Laatst hadden we bij Vitamine G een meditatief moment tijdens de dienst. Daarbij gebruikten we een video van een danschoreografie op Fix You van Coldplay”, vertelt ten Voorde met glimmende ogen. “Moderne muziek kan mij buiten de kerk erg raken, dus waarom zou het tijdens een kerkdienst anders moeten zijn? Het kan soms net met je doen en daarnaast kan het verbonden worden aan religieuze thema’s.”

Toekomst van de Kerk

De leegloop van kerken blijft een trend. Of ten Voorde dit erg vindt? “Dat is niet mijn grootste zorg. Ik vind het natuurlijk wel erg als mensen niks meer met het geloof hebben of bepaalde karikaturen bij religie hebben. Dat vind ik oneerlijk en onterecht”, zegt ten Voorde met een lichte frons. Die verdwijnt binnen enkele seconden weer. “Maar het einde van een kerkvorm betekent niet het einde van het geloof en van het gericht zijn op Jezus. Het biedt juist veel nieuwe kansen en zo kunnen er nieuwe dingen ontstaan, waardoor de Evangelie misschien wel opnieuw en veel breder aan de oppervlakte kan komen.”